سکوت و شب

چقدر خوب است که می نویسی

به بهانه دو سالگی تولد وبلاگ اینجا

باقر جان چقدر خوب است که می نویسی هر چند که نوشته هایت کوتاه است اما نکته و ظرافت  آن مستمر بودن یادداشت هایت که وبلاگت را همچنان خواندنی کرده است

باقر جان چقدر خوب است که می نویسی و چقدر دلنیشن است که تو هم مثل ما فیس بوک گورت را نکنده است و در "اینجا" می نویسی و ای کاش ما نیز دچار روزمرگی نشده بودیم و هر روزمان را در فیس بوک سر نمی کردیم.

باقر جان چقدر خوب است که می نویسی و فرهنگ کتبی را رواج می­دهی ما در قعر شفاهیات گم شده ایم رفیق. چقدر خوب است که در "اینجا" پیشنهاد میدهی که کدام مجله را بخوانیم.

باقر جان چقدر خوب است که می نویسی و از خاطرات می گویی و طروات آن دوران را به یادمان می آوری

باقر جان چقدر خوب است که می نویسی تا دلم برای نثرت تنگ نشود اعتراف می کنم که برای نوشته های جعفر، علی مجد و  محمد تنگ شده است. این روزگار با ما چه کرده است که این طور دلمان را به تک جمله های فیس بوک خوش می کنیم ما را چه شده  که متلک نوشتاری را به تحلیل نوشتاری ترجیح می دهیم؟

باقر جان چقدر خوب است که می نویسی...

مصاحبه اختصاصی با دانش آموخته­ی سوره سامان سالور؛

دوست ندارم به دانشگاه سوره باز گردم

سامان سالور برای ما سوره­ای­ها نامی آشناست. او ورودی سال 74 رشته سینما سوره است. از میان آثار او می­توان به فیلم­های کوتاه آرامش با دیازپام 10، بازی نهایی و دربست اکباتان اشاره کرد. ساکنین سرزمین سکوت، چند کیلو خرما برای مراسم تدفین، ترانه تنهایی تهران و در نهایت سیزده 59 آثار بلند سینمایی وی است. او توانسته جوایزی از جشنواره های مختلف سینمایی من جمله جایزه یوزپلنگ طلایی بخش سینماگران معاصر جشنواره فیلم لوکارنو برای چند کیلو خرما برای مراسم تدفین – ۲۰۰۶ را کسب کند.

این روزها سیزده 59 شما سر زبان­هاست اما ما می­خواهیم نگاهی به گذشته بیندازیم و به سال­های دانشگاه بازگردیم. نظر شما در خصوص آن دوران چیست؟

فکر میکنم فضا، آدمها و ارتباطاهایی که در دانشگاه وجود داشت از خود کلاسهای آموزشی مهمتر بود. کلاسهای درسی آنچنان گیرا نبود به جز معدود کلاس هایی و استادهایی که کمک شایانی  به دانشجویان میکردند.

از میان استادان آن زمان فکر می کنید چه استادی روی شما تاثیر مثبتی گذاشت؟

دکتر الستی. در آن زمان کلاسهایی خوبی در درسهای زیباشناسی و نقد فیلم برگزار میکردند و خیلی از دوستان کلاسهای دیگراشان را نمیرفتند و به کلاس دکتر الستی می آمدند.استاد دیگر یدالله شهبازی بود که فیلمبرداری را به صورت علمی و عملی به صورت کاربردی به ما درس داد.

بعد از گذشت این ایام آیا دوست دارید دوباره به فضای دانشگاه بازگردید؟

دوست ندارم به دانشگاه  باز گردم. مگر آنکه به جای کلاس کم بهره علمی کلاس ها به شکل کار کارگاهی برگزار شود. ضمن آنکه فضاهای دانشگاهی عوض شده است. در آن زمان متوسط سن و سال دانشجویان بیشتر بود و سینما را قبل از ورود به دانشگاه تجربه کرده بودند و فیلم ساخته بودند. در آن زمان اتفاق خوبی بود. اغلب کار کارگاهی بود و هر کس تلاش میکرد که وارد جریان سینما شود. بعد از آن اتفاق بود که متوسط سن و سال دانشجوها پایین آمد و هرکس که درس خوان تر بود به سینما وارد شد و در حال حاضر تعداد کمی از دانشجویان کار عملی دارند که وارد دانشگاه میشوند.

فکر می­کنید ضعف دانشگاه­های هنر چیست؟

نوع برنامه ریزی آموزشی ضعیف است دانشگاه هنر زمانی موفق است که شبیه به مدارس فیلمسازی عمل کند یعنی تجربه کردن به شکل عملی برایش مهم باشد و دانشجوها بیشتر به این فکر کنند که نمره بگیرند و صرفا درس های تاریخ سینما را بخوانند و عملا باید تجربه  کنند و تورهای عکاسی، فیلمبرداری و... مختلف بگذارند.

برای بهبود وضعیت چه باید کرد؟

یک فیلم ساز باید ادبیات تا نقاشی را بداند. در بسیاری از  کلاس های دانشگاهی سخت گیری ها شبیه به مدارس راهنمایی است  تجربه برای کسی اهمیتی ندارد. نمره عالی گرفتن تفکر بچه ها را عوض میکند. در حالی که باید از اساتیدی استفاده کرد که با تجربه هستند و توان انتقال تجربیات خود را نیز دارند.

پی نوشت: این مصاحبه به بهانه ششمین جشنواره فیلم کوتاه سایه انجام شد.

خبرگزاری فارس در تاریخ 29/3/90 گزارشی را به قلم محمد رضا قربان­زاده با عنوان "پدیده نوظهور خیابان­گردی؛ مراقب باشیم شهدا صفائیه نشود" بر روی تلکس خبری خود قرار داده است. در این گزارش، گزارش­گر سعی کرده است تا پرسه­زنی را پدیده­ای نوظهور معرفی و از مسئولین می­خواهد که راهی انتظامی را برای جلوگیری از این پدیده در خیابان صفائیه بکار گیرند "اي كاش هر چند متر يكي از اين ماموران ايستاده بود تا خياباني كه اسم اصلي آن شهداست و روزي در اين خيابان براي پيروزي انقلاب خون جوانان ديروز به زمين ريخته شده، توسط جوانان امروز به صفاييه تبديل نشود."

در جامعه شهری به خاطر از میان رفتن روابط و همبستگی های که در جامعه سنتی وجود دارد و در شهر که گروهها و تشکل های مردمی شکل نگرفته که انسانها با توجه به هدف و انگیزه اشان در آن تشکل ها عضو بشوند و فعالیت کنند. یکی از راه هائی که امکان دیدن و دیده شدن را برای شهر نشین بوجود می آورد پرسه زنی است.

پرسه زنی به شکل کلاسیک آن که در قرن 19 در اروپا اوج داشته از بین رفته اما اشکال متعدد و متنوع دیگر از پرسه زنی در فضاهای مدرن متناسب با عصر جدید بوجود آمده است و التر بنیامین انسان پرسه زن را به مثابه شکل نمادین شهر مدرن ابداع کرد. در قم از زمانی که من به خاطر دارم و در صفائیه کلاس می رفتم از سال 77 این پدیده را می­دیدم سوال اینجاست که چرا گزارش­گر با تمسک به ارزش­های مذهبی از مسئولان شهری این توقع را دارد. آیا انتظامی کردن فضای شهری باید بیش از این شود؟ در زیر نگاهی اجمالی به پرسه­زنی در قم داشته­ام.

قم به دلیل ویژگی­های خاص جمعیتی و فرهنگی پرسه­زن­های خاص خود را نیز دارا می­باشد. به دلیل عدم رعایت معماری و شهرسازی مناسب، نداشتن فضای سبز و پارک­های کافی و همچنین سینما، سالن تئاتر، نبود فرهنگسراها ... گالری­های هنری و نبود آن­چیزی که در شهرسازی به آن فضای شهری می گویند، فضای زیست مناسبی برای شهروندان، مخصوصاً جوانان ندارد، و محدودۀ بسیار کمی را در اختیار پرسه­زن قرار داده است که می­توان آن را از ابتدای خیابان ارم از سه­راه بازار تا انتهای خیابان صفائیه دید. در این محدوده با انسان­هائی روبرو می­شویم که پیاده­رو را از ابتدا تا انتها می­روند نه برای عبور بلکه برای پر کردن اوقات فراغت خود و دیدن و دیده­شدن و در واقع می­خواهند جوانی خود را به رخ شهر و مدیریت شهری بکشند. از جمله مهمترین دلائلی را که پرسه­زنان این محدوده را برای پرسه­زنی انتخاب کرده­اند وجود مراکز عمده خرید و همچنین وجود پاساژها می­باشد که به گفته فرگوسن بدون پاساژ پرسه زن ناخشنود خواهد بود و بدون پرسه­زن پاساژی نخواهد بود.

در خیابان صفائیه قم، با پرسه زنانی مواجه می­شویم که از سبک پوشش و رفتارشان با متن فرهنگی شهر در آن­چیزی که از سوی مدیریت شهری رفتار و پوشش مطلوب محسوب می­شود متفاوت است و در واقع پرسه­زن قمی می­خواهد به گفته زیمل همان­طور که از شهر هویت می­گیرد به آن نیز هویت بخشد.

اما بعضاً مشاهده می­شود از سوی مدیریت شهری با پرسه­زنان در قم برخورد می­شود و در واقع از آنچه به عنوان عدم رعایت عرف اجتماعی در پوشش لباس یا رفتار با آنها برخورد شده و تا دستگیری و درست شدن پرونده در دستگاه قضائی با پرسه زنی، پرسه­زن مبارزه می­شود.

سوالی که می­توان مطرح کرد این است که اگر پرسه زنی راهی برای دیدن و دیده شدن است حوزه مدیریت شهری چه مقدار امکان بروز استعداد و خلاقیتهای جوانان را بوجود آورده است. آیا اگر پرسه زنی راهی برای پر کردن اوقات فراغت است. مدیران شهری با بیش از یک میلیون جمعیت چه مقدار سرمایه­گذاری برای ساخت اماکنی که انسان­ها بتوانند ساعاتی را در آن گذرانده انجام داده­اند. در طول این سالیان چه مقدار سرانه به فضای سبز خیابان­های این شهر افزوده شده است که انسان­ها برای گذراندن اوقات خود پیاده­رو را انتخاب نکنند.

باید این مطلب را در نظر گرفت که پرسه­زن در قم نه بورژوائی تن­پرور، که کاری جز بطالت زمان ندارد و نه بورژوائی متکبر و بی­هدف است بلکه پرسه زن در قم بیشتر نماد زیستن در حاشیه مدیریت شهری و متن فرهنگی و نماینده کسانی است که از سوی حوزه­های مدیریت کلان شهری نادیده گرفته شده است اگر بپذیریم یکی از نیازهای اساسی انسان پیوستن به گروه است، می توانم بگویم که اگر شبکه­های مردم نهاد در این شهر به آزادانه فعالیت می­کردند و نه به شکل هیئتی و سفارشی این جوانان نیز می­توانستند جذب آن­ها شوند و در آنجا استعدادهای آنها می­توانست شکوفا شود.

در پایان اشاره می­کنم که امروز پرسه­زن در شهر قم خودش را هویدا کرده است و مسئولین و سیاستگزاران شهری این شهر باید حضور پرسه­زن را در شهر ببینند و او را بیش از پیش به حاشیه نرانند و به نیازها و خواسته­های آن­ها توجه کنند.

 پی نوشت: برای ارائه این مطلب از تحقیق برادرم که در مورد این موضوع انجام داده است و نیز کتاب

پرسه زنی و زندگی روزمره ی ایرانی نوشته عباس کاظمی و مجله نسیما شماره هشت استفاده کرده ام.

هنوز هم سخت است باور این که مهندس عزت الله سحابی از میان ما رفته باشد. در میان یادداشت ها و خاطراتی که این روزها از مهندس نقل می شود خاطره ای که مهندس از زمان حضورش در زندان عشرت آباد و همزمانی آن با زندانی شدن امام در آن زندان در سال 42 بازگو کرده است برایم جالب بود و توجهم را از این لحاظ جلب کرد که امام زمانی که زندانی می شود به دلیل احترامی که برایش قائل بودند او را به سلول انتقال نمی دهند و یا غذاهای آن ها با دیگر زندانیان فرق داشته است.

خاطرات زیر از سایت جماران نقل شده است:

"آیا امام و آیت ا... قمی هم توی سلول بودند ؟

نه ، دوتا اتاق بزرگ در حیاط عشرت آباد بود که الآن آنها را خراب کرده اند . جلوی این اتاق ها پرده حصیری کشیده بودند . به گونه ای که داخل آن دیده نمی شد . آقای خمینی در یکی از آن اتاقها و آقای قمی هم در اتاق دیگر زندانی بودند . یک نگهبان هم بین دو اتاق مواظبت می کرد ."

رفتار امام و آیت ا... در زندان چگونه بود و متقابلاً مأموران چه رفتاری با آنها داشتند ؟

حاج آقا حسن کمی شلوغ می‌کرد ، ماموران را صدا می زد و اوقات تلخی می کرد ، اما امام خیلی خیلی آرام بود . یادم است آن موقع ایشان آن قدر اقتدار داشت که وقتی کاری داشت کسی را صدا نمی زد ، فقط قاشق اش را به کاسه اش می زد (‌ مثل زنگ ) و آن گاه مأمورین می دویدند و می آمدند . همه مأموران احترامش را نگه می داشتند"

پی نوشت: شاید بد نباشد که خاطرات مهندس از دوران زندانی شدنش در سال های اخیر را خود مطالعه و مقایسه کنید.